[Hạnh Các Thánh] - Ngày 10.08: Sống nghèo khó và sẻ chia như Thánh Lôrensô

1. Tóm lược tiểu sử: Kho tàng đích thực của Giáo hội

Bản năng tự nhiên của con người là nắm giữ. Chúng ta thường có xu hướng biến mọi thứ mình chạm vào - từ tiền tài, danh vọng cho đến những mối quan hệ - thành những sở hữu độc quyền, ngỡ rằng càng tích lũy nhiều thì chiếc khiên bảo vệ cuộc đời càng kiên cố. Thế nhưng, lịch sử Giáo hội lại ghi nhận một nghịch lý thánh thiêng: những người thực sự giàu có lại là những người dám đứng trước cuộc đời với đôi bàn tay trắng hoàn toàn tự do. Vào thế kỷ thứ III tại Rôma, vị phó tế trẻ Lôrensô đã lật ngược mọi logic của sự sở hữu khi ngài được trao chiếc chìa khóa quản lý kho tàng của Giáo hội bấy giờ. Giữa lúc cơn bão bách hại ập xuống, ngài không chọn cách ôm giữ hay tẩu tán tài sản để tìm một lối thoát an toàn, mà chọn một lối “đầu tư” thách thức mọi sự tham lam của thế giới bấy giờ: tiêu hao tất cả cho những mảnh đời khốn cùng.

Là một trong bảy phó tế của Giáo hội Rôma bấy giờ, Lôrensô được trao trọng trách vô cùng quan trọng: quản lý tài sản và chăm sóc những người nghèo túng. Khi cuộc bách hại tàn khốc dưới thời Hoàng đế Valerian bùng nổ, Đức Giáo hoàng Sixtô II cùng các bạn đồng liêu bị giải ra pháp trường. Lôrensô đi theo khóc lóc vì không được cùng chịu khổ hình, nhưng ngài được Đức Thánh Cha an ủi rằng: “Ba ngày nữa, con sẽ theo ta”. Tràn ngập niềm vui trước viễn cảnh được hiến dâng mạng sống, vị phó tế trẻ vội vã trở về, lập tức phân phát hết tiền của trong kho, thậm chí bán cả các phẩm phục đắt tiền để giúp đỡ những người cơ nhỡ.

Nhận thấy Giáo hội dường như có rất nhiều của cải, Quan Tổng trấn Rôma đầy lòng tham đã gia hạn ba ngày để Lôrensô phải nộp lại toàn bộ kho tàng. Đến hẹn, thay vì mang đến vàng bạc châu báu, vị phó tế trẻ đã quy tụ tất cả những người nghèo khổ, đau yếu, tàn tật trong thành phố - những người vốn được Giáo hội cưu mang - và dõng dạc tuyên bố trước mặt nhà cầm quyền: “Đây chính là tài sản của Giáo hội!” Giận điên người vì bị “chơi khăm”, quan tổng trấn hạ lệnh thiêu sống ngài trên một vỉ sắt nướng lớn dưới ngọn lửa riu riu. Giữa cơn đau đớn tột cùng của thể xác, lòng mến Chúa và sự tự do tự tại bên trong đã giúp ngài vượt lên trên cái chết, để lại câu nói khôi hài bất hủ: “Lật tôi đi chứ, phía bên này chín rồi!” Ngài tử đạo năm 258 sau khi dâng lời cầu nguyện cho thành Rôma được ơn trở lại.

2. Nhân đức anh hùng và lời mời gọi sống: Sống “giàu có” bằng bàn tay mở rộng

Sức mạnh làm nên chứng tá anh hùng của vị phó tế trẻ không đến từ vương quyền, mà bắt nguồn từ một lối sống nghèo khó triệt để kết tinh trong tình yêu thương vô điều kiện dành cho người nghèo. Với ngài, tài sản Giáo hội không phải để trưng bày hay tích trữ, mà là để thuộc về những kẻ khốn cùng. Sự anh hùng của ngài nằm ở cái nhìn đức tin sâu sắc: nhận ra khuôn mặt Đức Kitô nơi những người bị xã hội gạt ra bên lề, và can đảm dùng chính mạng sống mình để bảo vệ “kho tàng” ấy trước bạo lực và sự tham lam.

Gương sáng của vị phó tế tử đạo là lời chất vấn sâu sắc cho các Kitô hữu hôm nay về cách chúng ta làm chủ và sẻ chia những “kho tàng” mình đang nắm giữ, dù là vật chất hay tinh thần. Lối sống nghèo khó tự nguyện này không đòi hỏi những điều phi thường, mà bắt đầu từ việc học cách đơn giản hóa nhu cầu cá nhân, khước từ những ham muốn mua sắm vô thưởng vô phạt để nuôi dưỡng một quỹ chia sẻ cho tha nhân.

Ý thức ấy được hiện thực hóa qua những cử chỉ âm thầm mang hơi ấm của tình liên đới. Đó có thể là việc trích một phần thu nhập nhỏ hằng tháng để đỡ đần học phí cho một bạn sinh viên nghèo, hay bớt một bữa ăn ngon để mang chút quà cho người già neo đơn. Không dừng lại ở vật chất, trên không gian mạng hay nơi giảng đường, chúng ta cũng được mời gọi trao ban cả “kho tàng” thời gian và tri thức của mình - kiên nhẫn hướng dẫn bài vở cho một người bạn tiếp thu chậm, hoặc dành ra một buổi tối cuối tuần để lắng nghe, xoa dịu một tâm hồn đang khủng hoảng mà không chút phán xét. Khi đôi bàn tay học được cách mở ra để trao ban thay vì nắm chặt để vun quén, chúng ta đang biến ngày sống của mình thành một kho tàng đích thực giữa lòng thế giới.